Zatrudnienie czy samozatrudnienie?

Osoby zatrudnione jednocześnie przez wielu zleceniodawców, często nie są w stanie odróżnić, w jakim charakterze, gdzie pracują – pracownika (Employee), czy samozatrudnionego (Self-employed)?

Tymczasem, w jakim charakterze dana osoba pracuje, nie jest przedmiotem subiektywnego wyboru, ponieważ o tym decydują obiektywne warunki i zasady zaangażowania do pracy, a mianowicie, czy chodzi o:

• Umowę o pracę (Contract of Service) – wtedy mamy do czynienia z pracownikiem (Employee), czy
• Umowę na pracę (Contract for Service) – wtedy mamy do czynienia z samozatrudnionym (Self-employed).

Przy braku prawnie obowiązujących definicji zarówno umowy o pracę jak i umowy na pracę, należy odpowiedzieć sobie na kilka fundamentalnych pytań, aby jednoznacznie stwierdzić, z jakim formalnym związkiem między zleceniodawcą i zleceniobiorcą mamy do czynienia.

Jeżeli na wszystkie poniższe pytania odpowiedź brzmi „tak”, zleceniobiorca jest pracownikiem (Employee), który pracuje w oparciu o umowę o pracę (Contract of Service):

• Czy wykonujesz pracę sam, bez zatrudniania innych osób?
• Czy ktoś w każdej chwili, może Ci nakazać, co, gdzie i kiedy masz robić?
• Czy ktoś w każdej chwili, może Cię wyznaczyć do innego zadania?
• Czy musisz przepracować dziennie lub tygodniowo określoną ilość godzin?
• Czy otrzymujesz wynagrodzenie według stawki godzinnej, tygodniowej lub miesięcznej?
• Czy otrzymujesz wynagrodzenie za godziny nadliczbowe?

Natomiast, jeżeli na wszystkie poniższe pytania odpowiedź brzmi „tak”, zleceniobiorca jest samozatrudnionym (Self-employed), który pracuje samodzielnie, w oparciu o umowę na pracę (Contract for Service):

• Czy na własny koszt możesz zatrudnić kogokolwiek, aby wykonał powierzone Ci zadanie lub pomógł Ci w pracy?
• Czy ryzykujesz własne pieniądze, wykonując zlecenie?
• Czy do pracy używasz własnych maszyn, urządzeń i innego wyposażenia?
• Czy zgodziłeś się wykonać określone zadanie za ustaloną z góry cenę, niezależnie od tego, ile będzie to trwało?
• Czy sam decydujesz, jak należy zorganizować pracę, czyli co, gdzie, kiedy i jak robić, aby wykonać zlecenie?
• Czy regularnie pracujesz dla różnych zleceniodawców?
• Czy musisz poprawiać niedociągnięcia we własny zakresie i na własny koszt?

Określenie, czy mamy do czynienia z zatrudnieniem (Employee), czy samozatrudnieniem (Self-employed), pociąga za sobą praktyczne konsekwencje.

Pracownik (Employee) musi być zatrudniony na umowę o pracę i otrzymywać wynagrodzenie według zasad systemu PAYE (Pay As You Earn: Płatność przy wypłacie). Z kolei samozatrudniony (Self-employed) powinien zarejestrować się w urzędzie skarbowym (HMRC), jeżeli dotychczas tego nie uczynił i rozliczyć dochód ze zlecenia w ramach deklaracji podatkowej na potrzeby podatku dochodowego (Tax Return), którą składa w urzędzie skarbowym (HMRC) po zakończeniu każdego roku podatkowego.